Periodyzacja

Przemiany myślenia muzycznego Szymanowskiego spowodowały, że w twórczości jego wydziela się na ogół trzy okresy. Pierwszy (1899-1913) można określić fazą dojrzewania, przyswajania sobie zastanych norm języka muzycznego. Pod względem stylistycznym kompozytor tkwił wówczas w kręgu późnoromantycznym, jego postawa ideowa formowała się jednak pod wpływem literackiego modernizmu. W drugim okresie (1914-1919), inspirowanym kulturami orientalnymi i antycznymi, styl Szymanowskiego nabiera cech indywidualnych, zarówno w zakresie języka muzycznego, jak świadomości artystycznej (własna interpretacja “mitu dionizyjskiego”). Trzeci okres (1920-1937) charakteryzuje się przewartościowaniem dotychczasowych koncepcji artystycznych i stworzeniem założeń nowego stylu narodowego, opartego na folklorze, ale równocześnie odkrywczego pod względem środków techniki kompozytorskiej. Granice tych okresów są jednakże umowne, gdyż już niektóre utwory pierwszego okresu zapowiadają nowatorstwo harmoniczne, rozwinięte w utworach z lat wojny światowej. Rozpoczęta w drugim okresie praca nad Królem Rogerem przeciągnęła się do 1924, a równolegle, już od 1920 powstawały utwory reprezentujące charakterystyczne cechy trzeciego okresu (m. in. Słopiewnie i Rymy dziecięce). Zasadniczy przełom w muzyce Szymanowskiego zaznacza się między drugim a trzecim okresem i wiąże się zarówno z przemianami języka muzycznego, jak estetyki twórczej. Rok 1914 natomiast stanowił przesilenie tylko w zakresie środków techniki kompozytorskiej, podczas gdy postawa estetyczna Szymanowskiego, zakorzeniona w modernizmie, nie uległa zmianie. Schematyczność podziału na okresy nie przeczy istnieniu w całej twórczości Szymanowskiego cech wspólnych, mających swe źródło w jego wyobraźni twórczej i w podejściu do procesu komponowania. Niezależnie od przemian stylu, w jego muzyce zawsze oddziaływała postawa emocjonalna, zarówno wtedy, kiedy kompozytor poszukiwał wypowiedzi osobistej, jak i wówczas, gdy wpisywał się w nurt “antyromantyzmu”. Natomiast atencja kompozytora dla praw konstrukcji i formy w muzyce powodowała, że emocja była zawsze kontrolowana przez intelekt.