Trzy kaprysy Paganiniego. Transkrypcja na skrzypce i fortepian op. 40 (1918)

Trzy kaprysy Paganiniego op. 40 powstawały zimą i wiosną 1918 w Elizawetgradzie. Szymanowski pracował nad nim dokładnie w stulecie opublikowania tych dzieł włoskiego wirtuoza w Mediolanie. Cykl Paganiniego zainspirował wielu kompozytorów, żeby wspomnieć tylko brawurowe utwory fortepianowe stworzone przez Liszta, Brahmsa i – bliżej naszych czasów – Lutosławskiego. Ambicje Szymanowskiego były skromniejsze: potrzebował repertuaru na koncerty, jakie dawał z zaprzyjaźnionymi skrzypkami. Powstała więc swobodna parafraza trzech kaprysów: nr 20 D-dur, nr 21 A-dur oraz najsławniejszego w cyklu tematu z wariacjami nr 24 a-moll. Dzięki obecności fortepianu solowe utwory Paganiniego otrzymały harmonizację, co oczywiście zmieniło charakter muzyki. Najwyraźniej słychać to w I Kaprysie, który przeistoczył się w romantyczną miniaturę. Dwa pierwsze utwory dedykowane są Pawłowi Kochańskiemu, trzeci Józefowi Ozimińskiemu. Pierwszym wykonawcą Kaprysów był zaś Wiktor Goldfeld, który wraz z kompozytorem wykonał je 25 IV 1918 w Elizawetgradzie.